รู้จักตะไคร้สมุนไพรในครัวเรือน

ตะไคร้สมุนไพรใกล้ตัว Cymbopogon citrates

ภาคกลางเรียกตะไคร้หรือตะไคร้แกง ภาคเหนือเรียกจะไคร ภาคใต้เรียกไคร ไทยใหญ่เรียกคาหอม ส่วนปราจีนบุรีเรียกหัวสิงไคเช่นเดียวกับภาคอีสาน พืชที่มีกลิ่นตะไคร้มีถิ่นกำเนิดในแถบเอเชียตะวันออก แถบหมู่เกาะอินเดียตะวันตกถึงงตะวันออกเฉียงใต้และทวีปในอเมริกาใต้

ตะไคร้แบ่งออกเป็น 6 ชนิดได้แก่

  1. ตะไคร้ก่อ
  2. ตะไคร้ต้น
  3. ตะไคร้หางนาค
  4. ตะไคร้น้ำ
  5. ตะไคร้หางสิงค์
  6. ตะไคร้หอม

ลักษณะทั่วไปของตะไคร้

ลักษณะทั่วไปของตะไคร้เป็นพืชตระกูลหญ้า ยกเว้นตะไคร้ต้นและตะไคร้น้ำที่เป็นพืชยืนต้น

ตะไคร้เป็นพืชที่เจริญเติบโตได้ง่าย มีลักษณะลำต้นเป็นไม้ล้มลุกขนาดเล็กมีอายุนานหลายปีลักษณะลำต้นเป็นกอสูงประมาณ 1 เมตร แตกกอหนาแน่นลำต้นที่แท้จริงประมาณ 4 ถึง 7 เซนติเมตร ผิวของลำต้นจะถูกห่อหุ้มไปด้วยกาบใบโดยรอบ ลำต้นสั้นตรง มีข้อและปล้องสั้นแข็งจะมีใบเลี้ยงสอนสลับกันหนาแน่น กาบใบเป็นแผ่นยาวโอบซ้อนกันจนแข็ง ใบเป็นใบเดี่ยวมีลักษณะเรียวยาว ปลายใบเรียวแหลมขอบใบคม มีขนเล็กน้อยสีขาว เป็นช่อกระจาย ประกอบด้วยก้านใบและแผ่นใบ เป็นใบเดี่ยวยาวเรียงสลับหลังใบสีเขียวท้องใบมีสีขาวนวลออกดอกยากเมื่อออกดอกเป็นช่อกระจาย ช่อดอกย่อมมีการออกเป็นคู่ๆในแต่ละคู่จะมีใบประดับรองรับ

การขยายพันธุ์และการปลูก

ตะไคร้ปลูกได้โดยการปักชำต้นเหง้า ตัดใบออกให้เหลือตอนโคนประมาณ 1 คืบ นำมาปักชำไว้สัก 1 สัปดาห์ก็จะมีรากงอกออกมา แล้วจึงนำลงไปแปลงดินที่เตรียมไว้ หรืออาจใช้วิธีการเอาโคนปักลงไปในดินที่เตรียมไว้โดยให้ห่างประมาณต้นละ 1 ศอก  หากปลูกในกระถางให้ใช้วิธีปักโคนลงในกระถาง กระถางละ 2-3 ต้นก็ได้แล้วหมั่นรดน้ำพรวนดินให้ชุ่มเช้าเย็น และตั้งไว้ให้โดนแดดตลอดวันจะทำให้ตะไคร้โตได้เร็ว ตะไคร้เป็นพืชที่ชอบดินร่วนซุย และเป็นพืชที่ชอบน้ำชอบแดดเป็นอย่างมากควรจะต้องดูแลรดน้ำสม่ำเสมอและปล่อยให้โดนแดดตลอดวัน ตะไคร้จึงจะเจริญเติบโตได้เป็นอย่างดี ถ้าใครนั้นสามารถเจริญเติบโตได้ในดินแทบทุกชนิด เวลาจะนำไปใช้ประกอบอาหารก็ให้ตัดที่โคนสุดส่วนรากแล้วจึงถอนออกมาทั้งต้นตามที่ต้องการ ต้องคอยตรวจดูเมื่อตะไคร้มีกอเจริญเติบโตได้เต็มที่แล้วต้องถอนทิ้งหรือแยกออกไปปลูกใหม่บ้าง หรือถอนใช้บ้างเพื่อให้ต้นอ่อนขึ้นมาใหม่ ถ้าเราไม่แยกออกไปบ้าง ต้นตะไคร้ก็จะมีขนาดเล็กและลีบลงเรื่อยๆและอาจจะแคระแกร็น ต้นและกอก็จะเริ่มเหี่ยว ต้องถอนทิ้งและปลูกใหม่ทั้งหมด จึงควรเปลี่ยนเพื่อเป็นการแตกหน่อซึ่งจะทำให้การปลูกและการขยายพันธุ์เป็นไปได้ง่าย

ตะไคร้เป็นพืชสมุนไพรที่มีกลิ่นหอม เป็นพืชเก่าแก่ที่ใช้สำหรับอาหารไทยมานานนับได้ว่าเป็นพืชสมุนไพรแบบไทยๆที่เราทุกคนรู้จักกันดี เพราะตะไคร้เป็นเครื่องเทศสำหรับการปรุงอาหารนานาชนิดไม่ว่าจะเป็น แกงเผ็ด แกงส้ม ต้มยำ ยำต่างๆและอีกหลากหลายเมนู

นอกจากนี้ตะไคร้ยังมีสรรพคุณใช้รักษาโรคได้หลายอย่างแม้ว่าเราจะไม่ค่อยได้รับประทานตะไคร้โดยตรงก็ตามเพราะส่วนใหญ่เราจะใช้ตะไคร้เป็นส่วนประกอบในการปรุงอาหารหรือใช้ดับกลิ่นคาวในอาหาร จากที่เราสังเกตเมื่อเรารับประทานอาหารที่มีส่วนประกอบของตะไคร้ เราจะรู้สึกสบายท้องหรือถ้าบ้านใครเลี้ยงสุนัขและแมวเมื่อพวกมันป่วยพวกมันมักจะไปกินใบตะไคร้พอสักครู่ก็จะอาเจียนออกมาไม่กี่วันก็หายเป็นปกติ การใช้ประโยชน์ของตะไคร้ต้น ใช้เป็นเครื่องเทศในการปรุงอาหาร ใช้เป็นยาสมานแผล ยาฆ่าเชื้อโรค เป็นส่วนผสมที่สำคัญในสบู่ ยาระงับกลิ่น ใช้ในอุตสาหกรรมเครื่องสำอางและเครื่องหอม โดยนำน้ำมันหอมระเหยที่กลั่นได้ไปผสมกับส่วนผสมอื่นๆ กลายเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ

ปัจจุบันมีการนำต้นตะไคร้มาใช้ประโยชน์เป็นพืชสมุนไพรอย่างกว้างขวางและเพิ่มมากขึ้นทั้งในและต่างประเทศ และมีการเพาะปลูกตะไคร้ต้นเพื่อการค้าในจีน ญี่ปุ่น และไต้หวัน แต่ผู้ผลิตรายใหญ่คือประเทศจีนที่สามารถผลิตในรูปของน้ำมันหอมระเหยปริมาณหลายพันตันต่อปี สำหรับประเทศไทยยังไม่พบการผลิตเชิงการค้าอาจเนื่องจากไม่สามารถขยายพันธุ์จากการเพาะเมล็ดตามธรรมชาติได้ โดยส่วนใหญ่นั้นการขยายพันธุ์ต้นตะไคร้สามารถขยายด้วยวิธีการต่างๆเช่นการเพาะเมล็ดการปักชำแต่ยังไม่สามารถขยายพันธุ์ตะไคร้ต้นได้ส่วนเพราะการเลี้ยงเนื้อเยื่อจากส่วนของปลายยอดนั้นสามารถเพิ่มปริมาณต้นได้แต่ได้ในปริมาณที่น้อย ในประเทศไทยพบตะไคร้ต้นในป่าธรรมชาติทั่วไปซึ่งสูงจากระดับน้ำทะเลประมาณกว่า 700 เมตร ตามธรรมชาติต่างๆ

ข้อความนี้ถูกเขียนใน Uncategorized คั่นหน้า ลิงก์ถาวร